هزینه‌ های بندری چیست و چگونه محاسبه می‌ شود؟

هزینه‌های بندری چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

هزینه‌های بندری یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌ها در زنجیره تأمین و حمل و نقل دریایی به شمار می‌روند. این هزینه‌ها شامل تمام مبالغی است که برای ورود، تخلیه، بارگیری و عبور کالاها از بنادر پرداخت می‌شود. دانستن دقیق هزینه‌های بندری برای شرکت‌های واردکننده و صادرکننده، برنامه‌ریزی مالی و مدیریت لجستیک بسیار حیاتی است.

تعریف هزینه‌های بندری

هزینه‌های بندری به مجموعه پرداخت‌هایی اطلاق می‌شود که صاحب کالا یا شرکت حمل و نقل برای استفاده از امکانات بندر، خدمات تخلیه و بارگیری، انبارداری، بیمه و سایر خدمات مربوطه باید پرداخت کند. این هزینه‌ها معمولاً توسط سازمان‌های بندری، اپراتورهای پایانه‌ها و شرکت‌های خدماتی تعیین می‌شوند و بسته به نوع کالا، وزن، حجم و نوع کشتی متغیر هستند.

انواع هزینه‌های بندری

هزینه‌های بندری به چند دسته اصلی تقسیم می‌شوند که هر یک نقش مهمی در فرآیند حمل و نقل دریایی دارند:

1.      هزینه‌های ترمینال (Terminal Charges):

این هزینه‌ها مربوط به استفاده از ترمینال‌های بندری برای تخلیه و بارگیری کالا است. شامل هزینه‌های اسکله، پهلوگیری کشتی و جابه‌جایی کانتینر در بندر می‌شود.

2.      هزینه‌های انبارداری (Storage Charges):

کالاها ممکن است پس از ورود به بندر نیاز به نگهداری موقت در انبار داشته باشند. هزینه انبارداری بر اساس مدت زمان نگهداری و حجم کالا محاسبه می‌شود.

3.      هزینه‌های خدمات بندری (Port Service Charges):

این دسته شامل خدماتی مانند جرثقیل‌برداری، بسته‌بندی، بارگیری دستی و سایر خدمات تخصصی بندری است.

4.      هزینه‌های گمرکی و تشریفات اداری (Customs and Administrative Charges):

برای ترخیص کالا از گمرک و انجام مراحل قانونی، هزینه‌هایی از قبیل تشریفات گمرکی، بازرسی و مالیات اعمال می‌شود.

5.      هزینه‌های اسکله و پهلوگیری کشتی (Berth and Mooring Charges):

کشتی‌ها برای استفاده از اسکله و پهلوگیری، بر اساس طول، تناژ و مدت زمان توقف هزینه پرداخت می‌کنند.

6.      هزینه‌های ایمنی و محیط زیست (Safety and Environmental Charges):

برخی بنادر برای رعایت استانداردهای ایمنی، دفع زباله، کنترل آلودگی و مدیریت محیط زیست هزینه دریافت می‌کنند.

عوامل مؤثر بر هزینه‌های بندری

هزینه‌های بندری به عوامل متعددی وابسته است که باید هنگام برنامه‌ریزی حمل و نقل در نظر گرفته شوند:

·       نوع و اندازه کشتی: کشتی‌های بزرگ‌تر معمولاً هزینه‌های پهلوگیری و ترمینال بیشتری دارند.

·       نوع کالا: کالاهای حساس، فاسد شدنی یا خطرناک هزینه‌های بیشتری برای انبارداری و خدمات ویژه دارند.

·       مدت زمان توقف در بندر: هر چه توقف کشتی و کالا طولانی‌تر باشد، هزینه انبارداری و خدمات افزایش می‌یابد.

·       کشور و قوانین بندری: تعرفه‌ها و سیاست‌های هر کشور یا بندر متفاوت است و می‌تواند هزینه‌ها را به طور قابل توجهی تغییر دهد.

روش محاسبه هزینه‌های بندری

محاسبه هزینه‌های بندری معمولاً ترکیبی از عوامل ثابت و متغیر است و به روش زیر انجام می‌شود:

1.      محاسبه هزینه ثابت:

این هزینه‌ها شامل هزینه‌های پایه ترمینال، اسکله و خدمات بندری هستند که بدون توجه به حجم یا وزن کالا پرداخت می‌شوند.

2.      محاسبه هزینه متغیر بر اساس وزن یا حجم:

برخی هزینه‌ها مانند انبارداری یا جابه‌جایی کانتینر بر اساس وزن (تن) یا حجم (CBM) کالا تعیین می‌شوند.

3.      محاسبه هزینه‌های خدمات ویژه:

در صورت نیاز به خدمات اضافی مانند حمل و نقل داخلی بندر، جرثقیل‌برداری ویژه، بسته‌بندی یا محافظت از کالا، هزینه‌های مربوطه به صورت جداگانه محاسبه می‌شوند.

4.      جمع‌بندی نهایی هزینه‌ها:

مجموع هزینه‌های ثابت، متغیر و خدمات ویژه، هزینه کل بندری کالا را تشکیل می‌دهد.

نمونه فرمول محاسبه هزینه بندری

فرمول تقریبی برای محاسبه هزینه‌های بندری به شکل زیر است:

هزینه کل بندری = هزینه ترمینال + هزینه اسکله + (هزینه انبارداری × تعداد روزها) + هزینه خدمات ویژه + هزینه گمرکی

با توجه به این فرمول، شرکت‌ها می‌توانند با داشتن اطلاعات دقیق وزن، حجم، نوع کالا و مدت زمان توقف، هزینه بندری تقریبی را برآورد کنند.

نکات مهم برای کاهش هزینه‌های بندری

·       برنامه‌ریزی دقیق زمان‌بندی کشتی: کاهش زمان توقف در بندر باعث کاهش هزینه انبارداری و پهلوگیری می‌شود.

·       انتخاب ترمینال مناسب: برخی ترمینال‌ها با تعرفه‌های رقابتی و خدمات سریع‌تر، هزینه‌های کل را کاهش می‌دهند.

·       استفاده از خدمات لجستیک یکپارچه: همکاری با شرکت‌های حمل و نقل و ترخیصکاران باتجربه می‌تواند هزینه‌ها را بهینه کند.

·       اطلاع از تعرفه‌های محلی: بررسی تعرفه‌ها و سیاست‌های بندری قبل از ورود کالا به کشور، از پرداخت هزینه‌های اضافی جلوگیری می‌کند.

جمع‌بندی

هزینه‌های بندری یکی از مهم‌ترین بخش‌های مالی در حمل و نقل دریایی هستند و شناخت دقیق آن‌ها برای مدیریت زنجیره تأمین و کاهش هزینه‌های کلی ضروری است. این هزینه‌ها شامل خدمات ترمینال، اسکله، انبارداری، خدمات ویژه و گمرکی می‌شوند و بر اساس نوع کشتی، حجم و وزن کالا و قوانین بندری محاسبه می‌شوند. با برنامه‌ریزی دقیق و انتخاب ترمینال مناسب، می‌توان این هزینه‌ها را به حداقل رساند و فرآیند حمل و نقل را بهینه کرد.